فعالیت های مرکز

الف- بخش ژن درمانی :
با توجه به اهمیت روز افزون بیماری های خود ایمنی و گسترش این بیماری ها ژن درمانی و سلول درمانی به عنوان یكی از راه های اصلی در درمان و كنترل این بیماری ها مطرح می باشد و به همین دلیل آزمایشگاه gene therapy در "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" تاسیس گردیده است.
منظور از ژن درمانی مجموعه ای از روش های درمانی است كه طی آن با ترمیم، رفع عیب ژن و یا ایجاد عملكرد جدید در سلولهای درگیر در ایجاد، نسبت به درمان اقدام می گردد.
در این بخش از "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" هدف اصلی، درمان وكنترل بیماری های خود ایمنی با استفاده ار روش های نوین ژن درمانی و سلول درمانی انجام می گیرد و این مهم با انتقال دائم ژنهای كد كننده پروتئین های تنظیم كننده سركوبگر       سیستم ایمنی توسط وكتورهای لنتی ویرال امكان پذیر می باشد.
از مهمترین طرح های در حال انجام در این قسمت دستكاری ژنتیكی سلول های ایمنی (چون سلولهای دندریتیك و یا سلول های بنیادی) به عنوان سلول های تغییر یافته در درمان بیماری های خود ایمنی از قبیل مالتیپل اسكلروزیس، دیابت نوع یك، آرتریت روماتوئید و میاستنی گراویس می باشد.
 
ب- بخش واكسن های نوتركیب و لیپوزومی:
با توجه به اهمیت روز افزون ذرات لیپوزومی در فیلدهای مختلف تحقیقاتی و درمانی از جمله انتقال ژن (Gene delivery& Transfection) ، انتقال Ag ها جهت ارائه به سیستم ایمنی با هدف تهیه واكسن های مناسب (واكسن های هپاتیت، آنفولانزا و...)، همچنین تهیه داروهایی كه در ساختمان لیپوزومی قرار داده شده اند و عوارض جانبی كمتری نسبت به داروی آزاد دارند، آزمایشگاه (Liposome-based drug delivery) در این مركز راه اندازی گردیده است.
هدف اصلی این آزمایشگاه تهیه فرمولاسیون های مناسب لیپوزومی جهت درمان بیماری های خود ایمنی و تهیه واكسن های مناسب علیه پاتوژن های شایع منطقه ااست. در این راستا، یكی از پروژه های اخیر "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" تهیه نانو ذرات لیپوزومی است كه حاصل ادغام غشاء پاتوژن ها با یك غشاء مصنوعی لیپوزومی است. لیپوزوم در این ساختمان نقش حمل كننده Ag ها و مولكولهای كمك تحریكی (از جمله سایتوكاین ها و اجوانهای مناسب) را به عهده دارد.
در حال حاضر نانو پارتیكل هایی با هدف ایجاد پاسخ ایمنی محافظتی بر علیه لیشمانیوز جلدی تهیه گردیده اند كه مراحل بررسی آن بر روی مدل موشی Balb/c در حال انجام است.
 
ج- بخش سلولهای بنیادی:
با توجه به قدرت بالای سلولهای بنیادی در بازسازی سلولها و بافتهای آسیب دیده از یكسو و همچنین قدرت آنها در ترشح فاكتورهای سركوب كننده سیستم ایمنی از سوی دیگر، امروزه توجه محققین به استفاده از سلولهای بنیادی در درمان بیماری های خود ایمنی معطوف شده است.
جهت دستیابی به این مهم "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" جداسازی سلولهای مزانشیمی و تمایز این سلولها را در اهداف كاری خود قرار داده است، در این راستا با خارج كردن محتویات استخوان femur و tibia موشهای Balb/c و C57BL/6 جداسازی این سلولها از سلولهای هماتوپوئتیك میسر گردیده است. با انجام كشت های متوالی با توجه به خصوصیت بالای این سلولها در تكثیر بدون نیاز به محركهای رشد ویژه خالص سازی این سلولها انجام می گیرد. پس از تعیین ماركرهای سطحی سلولهای مزانشیمی با روش فلوسایتومتری با بررسی قدرت تمایز این سلولها به رده های مختلف چربی، استخوان و عصب خلوص این سلولها تایید می گردد.
به عنوان یكی از طرح های در دست اجرا در "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" سلولهای بنیادی به سمت الیگودندریسیت ها تمایز داده شده و از تزریق همزمان یا جداگانه سلولهای بنیادی به همراه الیگودندروسیت ها در درمان یا جلوگیری از بروز مدل تجربی بیماری مالتیپل اسكلروز در موش  Experimental autoimmune encephalomyelitis استفاده خواهد شد.

د- بخش درمان به كمك سلول های دندریتیك یا
DC therapy:
سلولهای دندریتیك (DC) بالغ نقش اصلی در تحریك سلولهای T و در نتیجه به راه افتادن پاسخهای ایمنی را برعهده دارند. از طرفی سلولهای دندریتیك نابالغ با مكانیزمهای مختلف مانع از تحریك سلولهای T شده و بهمین دلیل امكان استفاده از آنها در درمان بیماری های خود ایمنی وجود دارد. در همین راستا آزمایشگاه DC therapy "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" از DC های بالغ كشت شده در حضور پروتئین های جدا شده از پاتوژنها در درمان بیماری های عفونی و از DC های نابالغ كشت شده در حضور پروتئین های خودی در مهار پاسخ های ایمنی جهت درمان بیماری های خود ایمنی استفاده می نماید. سلولهای دندریتیك با روشهای مختلف چون استفاده ار Nycodenz یا MACS جداسازی می گردند. در حال حاضر در این آزمایشگاه از DC های بالغ كشت شده درحضور پروتئین های انگل لیشمانیا جهت درمان بیماری لیشمانیوز در مدل حیوانی Balb/c و همچنین از DC های نا بالغ  در حضور Myelin basic protein جهت درمان مدل حیوانی بیماری Multiple Sclerosis(Experimental autoimmune encephalomyelitis) و در مدل حیوانی C57Bl/6 استفاده می شود.
 
ه- بخش پروتئومیكس:
بخش پروتئومیکس به عنوان یکی از بخش های فعال این مرکز از سال 1386 رسماً شروع به فعالیت نمود. این در حالی است که تهیه مقدمات راه اندازی آزمایشگاه به سال 1384 بر می گردد. هدف این آزمایشگاه کمک به محققین رشته های مختلف جهت تعیین پروتئوم بافتها و مایعات بیولوژیک در نمونه های حیوانی و انسانی می باشد. در این راستا تاکنون طرحای مختلفی انجام شده یا در حال انجام می باشد. از این میان می توان به "تعیین تفاوتهای موجود در پروتئوم انگل لیشمانیا در فاز غیر بیماریزای پروماستیگوت و فاز بیماری زای متاسیکلیک" اشاره نمود. هم چنین با همکاری با گروه های زنان و زایمان، روماتولوژی و چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز چندین طرح بر روی بیماران مبتلا به سقط مکرر جنین، پری اکلمپسی، بهجت و گلوکوم در جریان است.
 
·        طرح های انجام شده بخش پروتئومیكس:
1- بررسی پروتئینهای متفاوت بیان شده و ایمونوپروتئوم پروماستیگوتهای لیشمانیا ماژور بوسیله پروتئومیكس.
2- مطالعه تفاوت های پروتئوم پلاسنتا در بیماران مبتلا به سقط های مكرر عادتی بدون دلیل در مقایسه با بارداری طبیعی و جستجوی اتو آنتی ژنهای هدف در این بیماران با استفاده از روش ایمونوپروتئومیكس.
3- مطالعه تفاوت های پروتئوم پلاسنتا در بیماران مبتلا به پره اكلامپسی در مقایسه با بارداری طبیعی و جستجوی اتو آنتی ژنهای هدف در این بیماران با استفاده از روش ایمونوپروتئومیكس.
·        طرح های در دست انجام بخش پروتئومیكس:
1- بررسی بیان دو پروتئین انكسین 1 و پروتئین متصل شونده به ویتامین D در جفت انسان و حضور آنتی بادی ضد آن در سرم بیماران مبتلا به پره اكلمپسی در مقایسه با زنان باردار طبیعی با استفاده از تكنیك وسترن بلات، RT-PCR و الیزا.
2- بررسی بیان دو پروتئین پروكسی ردوكسین 3و4 در جفت انسان و حضور آنتی بادی ضد آن در سرم بیماران مبتلا به RPL در مقایسه با زنان باردار طبیعی با استفاده از تكنیك وسترن بلات، RT-PCR و الیزا.
3- تعیین اتو آنتی ژنهای مسئول بروز بیماری بهجت با روش ایمونوپروتئومیكس.
  
ه- بخش ژنتیك مولكولی: 
در بروز اكثر بیماری های خود ایمنی عوامل ژنتیكی نقش مهمی را ایفاء می كنند. در واقع تفاوتهای موجود در سكانس نوكلوتیدی ژنها (چه در مناطق كد كننده و چه در مناطق تنظیم كننده بروز ژن) بر میزان فعالیت ژنها و در نتیجه استعداد یا مقاومت به بروز بیماری های خود ایمن موثرند. در همین راستا بررسی  Single nucleotide Polymorphism  (SNPS) و مقایسه آنها در بیماران و افراد نرمال اطلاعات جدیدی درخصوص دلیل بروز بیماری های خود ایمنی و روشهای جدید درمان بیماران فراهم نموده است. بهمین دلیل بخش ژنتیك ملكولی "مركز تحقیقات بیماری های خود ایمنی" با همكاری بانك بیولوژیك مركز، به بررسی نقش ژنهای مختلف در بروز بیماری های خود ایمن متفاوت (چون SLE، RA، Scleroderma،Type 1 diabetes  ، Multiple sclerosis ، Vitiligo و...) پرداخته و مقالات متعدد در این زمینه به چاپ رسانیده است. همچنین بخش ژنتیك ملكولی مركز با در اختیار داشتن دستگاه Real time-PCR در حال انجام مطالعات مختلف بر روی میزان بروز ژنها در سطح RNA در بین بیماری های خود ایمنی می باشد.
 

 

دانشگاه علوم پزشکی شیراز
مرکز تحقیقات بیماریهای خود ایمنی
تلفن:2357181-0711
ایمیل:adrc@sums.ac.ir